ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΧΟΥΛΙΑΡΑ

“Υπάρχει κι η ζωγραφική. Είναι ένα έξοδο. Ενα τρομερό έξοδο. Νιώθω σαν αρχαίος γεωγράφος που ταξιδεύει, ιδίοις εξόδοις, στους σκοτεινούς ποταμούς του καιρού”. Η ζωγραφική είναι μία μόνο πτυχή της δημιουργίας του Νίκου Χουλιαρά. Αλλοι τον ξέρουν ως ζωγράφο με τις αναγνωρίσιμες γκροτέσκες ανθρώπινες φιγούρες, άλλοι ως λογοτέχνη, ποιητή κι άλλοι ως μουσικό, εκπρόσωπο του “Νέου Κύματος” και των μπουάτ, αλλά και από την περίφημη διασκευή του ηπειρώτικου “Γιάννη μου το μαντίλι σου”.

Ο Νίκος Χουλιαράς, 71 ετών σήμερα, είναι μια πολύπλευρη προσωπικότητα με πολλές πτυχές, τις οποίες θα δούμε συγκεντρωμένες στην πρώτη μεγάλη αναδρομική στο τεράστιο έργο του. Στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς), από 16 Νοεμβρίου (εγκαίνια 15 του μηνός) μέχρι τις 15 Ιανουαρίου, θα ξεδιπλωθεί το φαινόμενο Χουλιαρά, μέσα από 250 έργα (80 ζωγραφικά και 170 σε χαρτί) και δεκάδες δείγματα σε προθήκες από τις υπόλοιπες δραστηριότητές του -εξώφυλλα βιβλίων, βινιέτες, χειρόγραφα, εξώφυλλα δίσκων, αλλά και αντικείμενα που θα βγουν πρώτη φορά από το εργαστήριό του και είναι ζωγραφισμένες πέτρες ή ξύλα από τη θάλασσα στην Αντίπαρο, όπου διατηρούσε σπίτι. Για την έκθεση αυτή έχει προηγηθεί δίχρονη έρευνα, τόσο σε συλλογές όσο και στο αρχείο του καλλιτέχνη, που σήμερα αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, από την επιμελήτρια Ελισάβετ Πλέσσα.

“Μέσα από τη σχεδόν μυστικιστική θέαση μιας άχρονης ζωγραφικής με μεσαιωνικούς απόηχους, το έργο του Χουλιαρά έχει τη δύναμη μιας αποκάλυψης: “Ζωγραφίζω για να δω, όχι για να δείξω”". Αυτή είναι η άποψη της επιμελήτριας για τον Χουλιαρά, δανειζόμενη και μία φράση του ιδίου. Γεννημένος το 1940 στα Γιάννενα, με σπουδές στην ΑΣΚΤ, ο Χουλιαράς ως ζωγράφος είναι αναγνωρίσιμος από τις εξπρεσιονιστικά παραμορφωμένες μορφές του με τα έντονα μαύρα περιγράμματα, εγκλωβισμένες σε ασφυκτικούς χώρους. Στις μορφοπλαστικές του αναζητήσεις είχε μια αντίθετη από τη συνηθισμένη πορεία. Ξεκίνησε από τη γεωμετρική αφαίρεση, πέρασε σε μια ελαφρά παραστατικότητα, εμπνευσμένος από την Παμβώτιδα λίμνη των Ιωαννίνων, και στα τέλη του ’70 εισήλθε στον κόσμο των ανθρώπινων μορφών. Σωματικές οι μορφές, εγκλωβισμένες σε απροσδιόριστους εσωτερικούς χώρους, στη δεκαετία του ’80, σκιές ενός εφιαλτικού κόσμου οι φιγούρες στη δεκαετία του ’90. “Εχει μια θέαση του κόσμου από το έξω προς τα μέσα”, λέει η Ελισάβετ Πλέσσα, υποστηρίζοντας ότι η ζωγραφική του Χουλιαρά διέπεται από έναν μυστικιστικό εξπρεσιονισμό, συχνά σουρεαλιστικών προεκτάσεων. Με βάση την παραπάνω εξέλιξη θα είναι δομημένη και η έκθεση. Θα παρεμβάλλονται ως ενότητες οι εμμονές του σε θέματα (ζώο, εαυτός, σκιές, βία και έρωτας, γραφή και εικόνα, τοπία του μυαλού, σχέδια).

Η ζωγραφική θα έχει τον πρώτο λόγο. Ομως, δεν θα είναι ξεκομμένη από τις υπόλοιπες δραστηριότητες του Χουλιαρά: του συγγραφέα του “Λούσια”, του πρώτου του μυθιστορήματος το 1979 (τηλεοπτική σειρά, ΕΤ1, 1989), των διηγημάτων “Τα Μπακακόκ” και άλλων βιβλίων, στα οποία πρωταγωνιστούν ήρωες από το κοινωνικό περιθώριο με αλλόκοτα ονόματα (Βούρμπιανης, Δαραμπασίνας κ.ά.).

«Το αναπάντεχο συμβάν του Σαββάτου», 2003

Ο ίδιος έλεγε ότι αν βρει το κατάλληλο όνομα, σχεδόν δεν χρειάζεται να περιγράψει τον ήρωα. Του μουσικού/στιχουργού και ερμηνευτή. Τραγούδια του έχουν ερμηνεύσει πολλοί καλλιτέχνες του Νέου Κύματος, όπως η Αρλέτα (“Τα πελαγίσια όνειρα” κ.ά.), η Πόπη Αστεριάδη (“Η μικρή Νανώ”), η Μαρίζα Κωχ κ.ά. Μεταξύ άλλων, έχει συνεργαστεί με τη Δήμητρα Γαλάνη και την Αφροδίτη Μάνου (“Η νύχτα που μας ξέρει”). Το εύρος της δημιουργίας και της παραγωγικότητας του Χουλιαρά θα αναδειχτεί και μέσα από τον δίγλωσσο κατάλογο, 400 σελίδων.

• “ΕΧΘΡΟΣ”

“Ο άνθρωπος που ξέρω περισσότερο αλλά και λιγότερο απ΄ όλους είναι ο εαυτός μου. Οι ζωγραφιές που κάνω δεν είναι αυτοπροσωπογραφίες, απλά ζωγραφίζω ανθρώπους που μου μοιάζουν. Οι σκύλοι που πολλές φορές τους συνοδεύουν, ενδεχομένως είναι το άλλο τους μισό. Ο φύλακάς μου ή και ο εχθρός μου” (Ν. Χουλιαράς)

ΔΗΜΗΤΡΑ ΡΟΥΜΠΟΥΛΑ
dirouboula@pegasus.gr