ΑΔΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Aπό την εποχή της «Στρέλλας» του Πάνου Χ. Κούτρα έχω να δω ελληνική ταινία τόσο μερακλίδικα φτιαγμένη μα και τόσο ανθρώπινη όσο ο «Αδικος κόσμος» (2011, Ελλάδα) του Φίλιππου Τσίτου. Ούτε ένα αδιάφορο κάδρο. Ούτε ένα περισσευούμενο πλάνο. Ούτε μισή λέξη που να περιττεύει. Καθετί στην ταινία είναι βαλμένο με «επιστημονική» ακρίβεια αλλά και αγάπη, αλφαδιασμένο κάτω από το μικροσκόπιο της ματιάς ενός πολύ ευαίσθητου σκηνοθέτη, ο οποίος αφηγείται μια ανθρώπινη και την ίδια στιγμή παραμυθένια ιστορία.

«Προσπαθώ να είμαι δίκαιος» λέει ο Σωτήρης (Αντώνης Καφετζόπουλος), ένας μεσήλικας προανακριτής της Αστυνομίας, ο οποίος έχει αποφασίσει να πράττει σύμφωνα με τα όσα η συνείδηση και το ένστικτό του υπαγορεύουν. Ο Σωτήρης είναι ένας μοναχικός, λιγομίλητος άνθρωπος που στον ελεύθερο χρόνο του ατενίζει το πουθενά καθισμένος σε παγκάκια ή φτιάχνοντας μικροκατασκευές σπίτι του. Καλύτερός του φίλος είναι ο ιδιοκτήτης μιας καντίνας με «βρώμικα» στη γειτονιά του αλλά και πάλι δεν λένε και πολλά μεταξύ τους. Ο Σωτήρης βρίσκει νόημα στη δουλειά του μελετώντας περισσότερο στους ανθρώπους για τους οποίους καλείται να αποφασίσει και λιγότερο τους φακέλους των δικογραφιών. Για την ακρίβεια, οι φάκελοι στοιβάζονται πίσω από την πλάτη του, τους πετά στα τυφλά πάνω στο ντουλάπι. Μόνο που το πρόβλημα του Σωτήρη είναι πως δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει ότι σε έναν άδικο κόσμο δεν είναι και τόσο εύκολο να πράττεις δίκαια. Θα το καταλάβει μόνον όταν (όχι ακριβώς άθελά του) βρεθεί ο ίδιος μπλεγμένος σε μια υπόθεση φόνου για να δει τις πόρτες ξαφνικά να κλείνουν. Ακόμα και από ανθρώπους που είχε ο ίδιος βοηθήσει.

Ο «Αδικος κόσμος» είναι ό,τι πιο κοντινό στο σινεμά του Ακι Καουρισμάκι θα δούμε ποτέ σε ελληνική ταινία. Οχι μόνον φορμαλιστικά (αυτό θα ήταν μάλλον εύκολο) αλλά στο περιεχόμενο, γεγονός που έχει αντίκτυπο στις αισθήσεις μας (και αυτό είναι πολύ δύσκολο). Η ανθρωπιά που κρύβει στα σπλάχνα της αυτή η ταινία αναδύεται αβίαστα και με γνησιότητα. Οι καταστάσεις ποτέ δεν φαίνονται να πιέζονται, ποτέ δεν νιώθεις ότι ο σκηνοθέτης «θέλει να πει κάτι». Ο Τσίτος αρέσκεται στο να παρατηρεί λεπτομέρειες και το κάνει αθόρυβα εντείνοντας ακόμα περισσότερο την περιέργεια του θεατή. Μέσα από μικρές σκηνές αποκρυπτογραφείται η μεγάλη ψυχή της ταινίας. Σκηνές όπως εκείνες στο γραφείο του διοικητή (Αχιλλέας Κυριακίδης) όπου ο Σωτήρης θέλει να εξομολογηθεί αλλά κομπιάζει. ‘Η εκείνη στο εστιατόριο όπου ο σερβιτόρος (Γιώργος Τσεμπερόπουλος) λέει σε μια γυναίκα να φύγει.

Δεν μπορείς τέλος να παραβλέψεις το γεγονός ότι ο «Αδικος κόσμος» είναι και μια προσωπική επιτυχία του Αντώνη Καφετζόπουλου. Με τα γουρλωμένα, βουτηγμένα στην υγρή απορία, ανήσυχα μάτια του, το κουρασμένο αλλά όχι ακριβώς «παραιτημένο» στυλ, το κόμπιασμα στην αναπνοή, ένας άνθρωπος που νιώθει να πνίγεται αλλά δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί την κατάσταση, ο Καφετζόπουλος πλάθει τέλεια τον ώριμο άνθρωπο με την παιδική ψυχή, τον αθώο, ίσως και κάπως αφελή, καθημερινό άνθρωπο που το έχει στη μοίρα του να μπλέκει σε φασαρίες. Δίπλα του η Θεοδώρα Τζήμου, το παγωμένο αμόρε, η Σοφία Σεϊρλή και ο πάντοτε άψογος Χρήστος Στέργιογλου στον ρόλο του συνεργάτη του Σωτήρη.